فیلم | فضای مجازی هرگز توانایی جانشینی کتاب را ندارد

اصغر دادبه، استاد فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی در پاسخ به پرسش ایکنا درباره آمار مطالعه در ایران امروز در مقایسه با گذشته گفت: یک معدل وحشتناکی به شما ارائه می‌دهم. دوره ناصرالدین شاه جمعیت ایران ۱۰ کرور بوده، یعنی چیزی کمتر از ۵ میلیون (کرور دقیقاً نیم میلیون کمتر است) تیراژ کتاب تقریباً ۶۰۰ نسخه بوده، گاهی ۵۰۰ نسخه، گاهی ۷۰۰ نسخه و معدل آن ۶۰۰ نسخه با چاپ‌های سنگی بسیار زیبایی که باقیمانده است، نه دانشگاه بوده، نه پیکار با بی‌سوادی نمی‌دانم مدرسه‌های آنچنانی، نه دانشگاه‌های عالی و این همه دانش‌آموز! هیچ کدام اینها نبوده، ولی ۶۰۰ تیراژ داشتیم.

امروز بعد از همه این ماجراها و میلیون‌ها دانش‌آموز، میلیون‌ها دانشجو، باسواد و روشنفکر و... خیلی هنر کنیم تیراژ را به ۴۰۰، ۵۰۰ نسخه برسانیم! ۸۵ میلیون نفر جمعیت و ۴۰۰، ۵۰۰ نسخه و ۴ میلیون و نیم جمعیت ۶۰۰ نسخه! این وحشتناک نیست در حالی که در آغاز انقلاب کتاب تا تیراژ ۵ هزار و تکرار ۵ هزار هم می‌رفت، امروز برخی می‌گویند شبکه‌های اجتماعی جای کتاب گرفته است، اولاً شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی هرگز توانایی جانشینی کتاب را ندارد، برای کسی که اهل مطالعه و کتاب باشد، چیزی که به دستش نرسد، پی دی اف آن را هم می‌خواند، در حالی که اهل کتاب خیلی روی خوش به فضای مجازی نشان نمی‌دهند و ترجیحشان خواندن متن کاغذی است. 

با این وجود می‌پذیرم که این روزها خیلی از مردم متن پی دی اف و از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌خوانند، آن فردی که متن ۳۰۰ و ۲۰۰ صفحه پی دی اف شده می‌خواند، نمی‌تواند جزء آن باشد که قبلاً کتاب چند صفحه‌ای خوانده است، جوان‌ حداکثر یک چیزهای کوتاهی که همه ما می‌دانیم چیست می‌خواند! اگر هم حرف جدی می‌خواند در همان حد است و نه بیشتر! اینکه می‌گویید این روزها خیلی‌ها ادعای جامع‌العلومی دارند به همین دلیل است.